Trong cuộc cách mạng 4.0 vai trò của người thầy có bị phai mờ không?

Tất nhiên, vấn đề còn tranh cãi là nếu không cần nữa thì giáo viên sẽ bị thay thế, nhưng vai trò của người thầy sẽ là gì để giúp cho chính họ và các học sinh điều chỉnh những thay đổi xã hội. Chắc chắn rằng, công việc người thầy truyền dẫn kiến thức thực tế cho trò sẽ không còn là dễ dàng với bất kỳ ai nữa và đó là vấn đề cần phải tranh luận hiện nay.

 Xã hội đã phát triển nhiều vai trò khác nhau để người thầy hoạt động và thực hành trong kỷ nguyên kết nối. Mong muốn của chúng ta về dạy và học đã chuyển đột ngột sang nhấn mạnh sự tác động của mạng công nghệ và xã hội lên giáo dục. Trước kia chúng ta chưa tin chắc là nếu giáo viên không phải là chuyên gia chuyên môn về nội dung môn học để cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên, thì liệu sinh viên có còn tôn trọng và lắng nghe họ  nữa không nếu một khi sinh viên tìm thấy cái họ cần trên google.

Câu trả lời đã có khi chúng ta đi tìm cách xác định lại vai trò người thầy trong học tập kết nối mạng. Theo chúng tôi, giá trị của giáo viên không phải là giảng bài mà là hướng dẫn, xúc tác giúp sinh viên biết tự định hướng trong học tập.

Mặc dù, điều này có vẻ còn khó khăn nhưng không phải là không thể làm được. Câu hỏi đặt ra là người thầy cần biết những kiến thức và kỹ năng nào để dạy cho từng sinh viên có tài khác nhau? Đây là kết quả của học tập kết nối mạng đang đến gần.

Giáo dục và đào tạo trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 phải có sứ mệnh dám đương đầu với những mặt trái của xã hội tác động đến thế hệ trẻ.Trên thực tế, xã hội hiện nay chưa được ổn định, phân cực giàu nghèo ngày càng lớn, những tác động tiêu cực của xã hội, của văn hóa đời sống ngày một nhiều. Nhiều gia đình, bố mẹ lo kiếm sống, không đủ thời gian và không có phương pháp giáo dục con một cách khoa học; chỉ kỳ vọng vào con cái, áp dụng kiểu giáo dục áp đặt mà thiếu đồng hành, lắng nghe con. Do đó, vai trò giáo dục gia đình, giáo dục của nhà trường hiện nay là rất lớn. Thầy cô giáo không tâm huyết với nghề không thể sáng tạo ra những phương pháp giáo dục hiệu quả, phù hợp với từng loại học sinh, nhất là những học sinh gặp khó khăn về hoàn cảnh sống, về điều kiện học tập.

Công việc dạy học của các nhà giáo ngày nay khác trước nhiều. Mọi kiến thức, hiểu biết của học sinh không chỉ được hình thành qua sách vở, qua in-tơ-nét mà phải được bổ sung qua các hoạt động trải nghiệm, biết học hỏi lẫn nhau, biết vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống. Thông qua giờ dạy trên lớp và hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường, nhà giáo giúp học sinh biết tự học một cách sáng tạo. Nhà giáo phải thật sự là nhà giáo dục, nhà sư phạm. Chỉ có thấu hiểu tính cách, hoàn cảnh của từng học sinh, nhà giáo mới đưa ra được những phương pháp giáo dục phù hợp, làm cho học sinh thích học, biết cách học, có thói quen học và học hiệu quả.

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 chắc chắn sẽ làm tốc độ phát triển xã hội ngày một nhanh hơn, con người sẽ được thỏa mãn nhiều nhu cầu tiện ích trong đời sống. Liệu điều đó có mang lại hạnh phúc cho số đông hay chỉ đáp ứng được nhu cầu của những người có thu nhập cao, những nơi kinh tế phát triển? Chắc chắn xã hội trong bước tiến của mình sẽ tìm được lời giải. Trong các giải pháp đó, không thể thiếu sự đóng góp của giáo dục, đào tạo. Giáo dục là một con đường dẫn mọi người đến thành công, tạo ra sự cân bằng trong xã hội. Nhà giáo Việt Nam hơn lúc nào hết phải thấy được đất nước và thế hệ trẻ đang trông chờ ở họ. Nhà giáo cần phát huy nội lực của mình mới chủ động đáp ứng được những nhu cầu thay đổi của xã hội, đất nước.

Trịnh Đình Triệu